Tölur á blindraletri: hvernig tölustafir eru skrifaðir
Blindraletur hefur ekki sérstaka reiti fyrir tölustafi. Þeir eru skrifaðir með reitum fyrstu tíu stafanna í stafrófinu, a–j, og á undan tölunni er skrifað tölumerki, punktar 3, 4, 5 og 6 (⠼). Það segir lesandanum að reitirnir sem á eftir koma séu ekki stafir heldur tölustafir: ⠼⠃⠚⠃⠋ er 2026.
Í stuttu máli
- Tölustafirnir 1–9 eru reitir stafanna a–i og núll er j.
- Tölumerkið er skrifað einu sinni, á undan tölunni, og gildir fyrir alla tölustafina.
- Komma og punktur milli tölustafa halda tölunni áfram.
- Plús og jafnaðarmerki eru punktar 2, 3 og 5 og punktar 2, 3, 5 og 6.
Tölustafirnir 0–9
| Tölustafur | Stafur | Blindraletur |
|---|---|---|
| 1 | a | ⠼⠁ |
| 2 | b | ⠼⠃ |
| 3 | c | ⠼⠉ |
| 4 | d | ⠼⠙ |
| 5 | e | ⠼⠑ |
| 6 | f | ⠼⠋ |
| 7 | g | ⠼⠛ |
| 8 | h | ⠼⠓ |
| 9 | i | ⠼⠊ |
| 0 | j | ⠼⠚ |
Tölustafurinn 1 er því reitur stafsins a með tölumerki. Sá sem kann fyrstu tíu stafina kann líka alla tölustafina.
Aukastafir og dagsetningar
Tölumerkið er skrifað einu sinni, á undan fyrsta tölustafnum. Í töflu íslenska staðalsins í forritasafninu liblouis, sem stofnunin sjálf gerði árið 2010, halda komma og punktur milli tölustafa tölunni áfram:
| Hvað | Dæmi | Blindraletur |
|---|---|---|
| aukastafir | 3,14 | ⠼⠉⠂⠁⠙ |
| dagsetning | 17.6.1944 | ⠼⠁⠛⠄⠋⠄⠁⠊⠙⠙ |
| raðtala | 5. maí | ⠼⠑⠄⠀⠍⠁⠣ |
Plús og jafnaðarmerki
Í texta eru notuð sömu tákn og í appinu Braillito og töflu liblouis: plús er punktar 2, 3 og 5 og jafnaðarmerki punktar 2, 3, 5 og 6, með bilum eins og í venjulegu letri:
| Tákn | Dæmi | Blindraletur |
|---|---|---|
| plús | 2 + 2 | ⠼⠃⠀⠖⠀⠼⠃ |
| jafnaðarmerki | 2 + 2 = 4 | ⠼⠃⠀⠖⠀⠼⠃⠀⠶⠀⠼⠙ |
Plús er sami reitur og upphrópunarmerki og jafnaðarmerki sami reitur og gæsalappir; bilin sýna hvort er hvað. Samkvæmt World Braille Usage (2013) var Punktaletursnefnd þá að meta hvaða stærðfræðikerfi yrði tekið upp, líklega Nemeth og ef til vill LaTeX, eftir óskum nemenda.
Algengar spurningar
Hvernig er talan 1 skrifuð á blindraletri?
Með tölumerki og reit stafsins a: ⠼⠁. Án tölumerkisins væri það stafurinn a.
Af hverju er punktur eftir tölu ekki lesinn sem tölustafur?
Af því að punktur er punktur 3 í íslensku blindraletri, sem er ekki reitur neins tölustafs: 5. er ⠼⠑⠄.
Hvar get ég prófað tölur?
Í blindraletursþýðandanum: skrifaðu tölu og sjáðu hana á blindraletri með punktum hvers reits.
