Braille Sayılar: Rakamlar, Tarih, Saat ve Kesirler
Braille'de rakamların ayrı hücreleri yoktur: sayılar, önüne sayı işareti konan a'dan j'ye harflerle yazılır. Sayı işareti 3, 4, 5 ve 6. noktalardır (⠼). Ondan sonra a 1, b 2, c 3 olur ve bu böyle j'ye kadar gider; j 0'dır. İşaret yalnızca sayının başına bir kez konur: 2026 ⠼⠃⠚⠃⠋ diye yazılır.
Aşağıdaki kurallar ve örnekler Millî Eğitim Bakanlığının Görme Engellilere Okuma Yazma Öğretim Kılavuzu (2014) içinden alınmıştır.
Kısaca
- Sayı işareti (3-4-5-6) + a'dan j'ye harfler = 1'den 0'a rakamlar.
- İşaret sayının başına bir kez konur, her rakama değil.
- Ondalık virgül 2. noktadır: 38,6 = ⠼⠉⠓⠂⠋.
- Saatte saat ile dakika arasına nokta (2-5-6) konur ve sayı işareti tekrarlanmaz: 09.15 = ⠼⠚⠊⠲⠁⠑.
- Tarihte gün, ay ve yıl 3-6 noktalarıyla birleştirilir, sayı işareti yalnızca başta olur: 3.3.2013 = ⠼⠉⠤⠉⠤⠃⠚⠁⠉.
- Sıra sayılarında rakamlar bir sıra aşağı iner ve nokta yazılmaz.
Rakamlar
| Rakam | Harf | Braille |
|---|---|---|
| 1 | a | ⠼⠁ |
| 2 | b | ⠼⠃ |
| 3 | c | ⠼⠉ |
| 4 | d | ⠼⠙ |
| 5 | e | ⠼⠑ |
| 6 | f | ⠼⠋ |
| 7 | g | ⠼⠛ |
| 8 | h | ⠼⠓ |
| 9 | i | ⠼⠊ |
| 0 | j | ⠼⠚ |
Rakamlar alfabenin ilk on harfidir. Bu yüzden a'dan j'ye harfleri bilen biri rakamları da bilir: tek fark öndeki sayı işaretidir. 10 ⠼⠁⠚, 100 ise ⠼⠁⠚⠚ diye yazılır.
Ondalık sayılar
MEB kılavuzuna göre virgül, sayılarda kesirleri ayırmak için de kullanılır. Virgül 2. noktadır ve sayı işareti tekrarlanmaz:
| Sayı | Okunuşu | Braille |
|---|---|---|
| 38,6 | otuz sekiz tam, onda altı | ⠼⠉⠓⠂⠋ |
| 0,45 | sıfır tam, yüzde kırk beş | ⠼⠚⠂⠙⠑ |
Saat
Saat ile dakikayı ayırmak için nokta (2-5-6. noktalar) konur. Kılavuzun örneği: "Tren 09.15'te kalktı." cümlesi ⠠⠞⠗⠑⠝⠀⠼⠚⠊⠲⠁⠑⠄⠞⠑⠀⠅⠁⠇⠅⠞⠔⠲ diye yazılır. Sayı işareti yalnızca başta vardır; ekten önceki kesme işareti 3. noktadır.
Tarih
Belirli bir tarih yazılırken önce sayı işareti konur, sonra gün; gün ile ay ve ay ile yıl arasına aralık bırakmadan 3-6. noktalar konur. Sayı işareti yalnızca en başta yazılır:
| Tarih | Braille |
|---|---|
| 3.3.2013 | ⠼⠉⠤⠉⠤⠃⠚⠁⠉ |
| 4.1.1809 | ⠼⠙⠤⠁⠤⠁⠓⠚⠊ |
İkinci örnek Louis Braille'in doğum tarihidir; hayatı Louis Braille kimdir yazısında.
Sıra sayıları
"17. madde" gibi sıra sayılarında rakamlar hücrenin bir sıra aşağısına iner ve rakamdan sonraki nokta yazılmaz. Kılavuzdaki örnek: "17. maddesinin" ⠼⠂⠶⠀⠍⠁⠙⠙⠑⠎⠊⠝⠊⠝ diye yazılır. 1'in aşağı inmiş hâli 2. nokta (⠂), 7'ninki 2-3-5-6. noktalardır.
Sayılardan sonra gelen ekler
Sayıya gelen ek, düz yazıda olduğu gibi kesme işaretiyle (3. nokta) ayrılır:
| Yazı | Braille |
|---|---|
| 1977'nin | ⠼⠁⠊⠛⠛⠄⠝⠊⠝ |
| 9'uncu | ⠼⠊⠄⠥⠝⠉⠥ |
Sayı ve harf yan yana
Sayıdan sonra gelen tek bir harf, sayının parçası sanılmasın diye tek harf işareti (5-6. noktalar) alır. Kılavuzun örneğinde "2/A sınıfı" şöyle yazılır: ⠼⠃⠌⠰⠠⠁. Sırasıyla: sayı işareti, 2, eğik çizgi (3-4), tek harf işareti, büyük harf işareti (6) ve a.
Kendin dene
Bir sayıyı ya da tarihi Braille çevirici ile yazıp hücreleri görebilirsin. Tüm harf ve işaretlerin tablosu Braille alfabesi sayfasında.
Sık sorulan sorular
Braille'de sayılar nasıl yazılır?
Önce sayı işareti (3, 4, 5 ve 6. noktalar), sonra a'dan j'ye harfler: a 1, b 2 … i 9, j 0. İşaret sayının başına bir kez konur.
Braille'de 0 nasıl yazılır?
Sayı işaretinden sonra j harfiyle (2, 4 ve 5. noktalar): ⠼⠚.
Braille'de ondalık virgül nasıl yazılır?
Virgülle, yani 2. noktayla. Sayı işareti tekrar edilmez: 38,6 = ⠼⠉⠓⠂⠋.
Braille'de tarih nasıl yazılır?
Sayı işareti başta bir kez konur; gün, ay ve yıl 3-6. noktalarla birleştirilir: 3.3.2013 = ⠼⠉⠤⠉⠤⠃⠚⠁⠉.
Sayı işareti ile a harfi karışmaz mı?
Karışmaz: sayı işaretinden sonraki a'dan j'ye harfler, bir boşluğa ya da başka bir işarete kadar rakam olarak okunur.