Türkçe Braille · Ücretsiz tablo
Braille alfabesi: Türkçe harfler, sayılar ve noktalama
Braille, her harfi altı noktalı bir hücrede kabartmalı noktalarla yazar; noktalar üçer üçer iki sütuna dizilir. Sol sütundaki noktalar yukarıdan aşağıya 1, 2 ve 3, sağ sütundakiler 4, 5 ve 6 diye numaralanır. Türkçe Braille alfabesi, Latin alfabesi kullanan dillerin çoğunun ortak harflerini kullanır ve ç, ğ, ı, ö, ş ve ü için kendi hücrelerini ekler.
Kurallar, Millî Eğitim Bakanlığının Görme Engellilere Okuma Yazma Öğretim Kılavuzu'na (2014) dayanır; hücreler ayrıca World Braille Usage (2013) ve liblouis'in Türkçe tablosuyla karşılaştırıldı. Her hücre Unicode Braille'dir, kopyalayabilirsin. Kendi metnini Braille'e çevirmek için Braille çeviriciyi kullan.
Türk alfabesinin 29 harfi
| Harf | Braille | Noktalar |
|---|---|---|
| a | ⠁ | 1 |
| b | ⠃ | 1-2 |
| c | ⠉ | 1-4 |
| ç | ⠡ | 1-6 |
| d | ⠙ | 1-4-5 |
| e | ⠑ | 1-5 |
| f | ⠋ | 1-2-4 |
| g | ⠛ | 1-2-4-5 |
| ğ | ⠣ | 1-2-6 |
| h | ⠓ | 1-2-5 |
| ı | ⠔ | 3-5 |
| i | ⠊ | 2-4 |
| j | ⠚ | 2-4-5 |
| k | ⠅ | 1-3 |
| l | ⠇ | 1-2-3 |
| m | ⠍ | 1-3-4 |
| n | ⠝ | 1-3-4-5 |
| o | ⠕ | 1-3-5 |
| ö | ⠪ | 2-4-6 |
| p | ⠏ | 1-2-3-4 |
| r | ⠗ | 1-2-3-5 |
| s | ⠎ | 2-3-4 |
| ş | ⠩ | 1-4-6 |
| t | ⠞ | 2-3-4-5 |
| u | ⠥ | 1-3-6 |
| ü | ⠳ | 1-2-5-6 |
| v | ⠧ | 1-2-3-6 |
| y | ⠽ | 1-3-4-5-6 |
| z | ⠵ | 1-3-5-6 |
Türk alfabesinde q, w ve x yoktur. Yabancı kelimelerde geçtiklerinde önlerine yabancı harf işareti (4. nokta) konur: q ⠈⠟, w ⠈⠺, x ⠈⠭; “Windows” ⠠⠈⠺⠊⠝⠙⠕⠈⠺⠎ şeklinde yazılır.
Türkçeye özgü altı harf: ç, ğ, ı, ö, ş, ü
Bu altı harfin her biri tek bir hücredir. Dikkat edilecek en önemli fark, noktalı i ile noktasız ı arasındadır: i, 2 ve 4. noktalar (⠊); ı ise 3 ve 5. noktalardır (⠔).
| Harf | Braille | Noktalar |
|---|---|---|
| ç | ⠡ | 1-6 |
| ğ | ⠣ | 1-2-6 |
| ı | ⠔ | 3-5 |
| ö | ⠪ | 2-4-6 |
| ş | ⠩ | 1-4-6 |
| ü | ⠳ | 1-2-5-6 |
Düzeltme işareti: â, î, û
Şapkalı ünlülerin ayrı hücresi yoktur: ünlünün önüne düzeltme işareti (4. nokta) konur. “hâlâ” ⠓⠈⠁⠇⠈⠁, “mahkûm” ⠍⠁⠓⠅⠈⠥⠍ şeklinde yazılır. Aynı işaret, Türkçede olmayan aksanlı harflerde de kullanılır.
Kolay ezberlemenin yolu: onarlı sıralar
Braille alfabesi, Louis Braille'in Fransızca için kurduğu düzene dayanır. İlk on harf, a'dan j'ye, yalnızca üstteki dört noktayı kullanır: 1, 2, 4 ve 5. Sonraki harfler aynı şekillere 3. noktanın eklenmesiyle oluşur: a'ya 3. nokta eklenince k (⠅), b'ye eklenince l (⠇) olur. u, v, y ve z ise a, b, d ve e'ye 3 ve 6. noktaların eklenmesidir. İlk onu iyi öğrenirsen gerisi kolay gelir.
Büyük harf ve sayılar
Braille'de büyük harflerin ve rakamların ayrı hücreleri yoktur; önlerine konan bir hücre anlamlarını değiştirir. Büyük harf işareti 6. noktadır: “Ankara” ⠠⠁⠝⠅⠁⠗⠁ şeklinde yazılır.
- Tamamı büyük harfle yazılmış bir kelimenin önüne iki büyük harf işareti konur: “ATATÜRK” ⠠⠠⠁⠞⠁⠞⠳⠗⠅.
- Büyük harfli birkaç kelime art arda geliyorsa ilkinin önüne üç, sonuncusunun önüne bir işaret konur: “BURASI BURSA ŞEHRİ” ⠠⠠⠠⠃⠥⠗⠁⠎⠔ ⠃⠥⠗⠎⠁ ⠠⠩⠑⠓⠗⠊.
- Kurum kısaltmalarında her harfin önüne bir işaret konur ve nokta kullanılmaz: “TBMM” ⠠⠞⠠⠃⠠⠍⠠⠍.
Sayılar, sayı işaretiyle (3, 4, 5 ve 6. noktalar) ve a'dan j'ye harflerle yazılır.
| Rakam | Braille | Noktalar |
|---|---|---|
| 1 | ⠼⠁ | 3-4-5-6 1 |
| 2 | ⠼⠃ | 3-4-5-6 1-2 |
| 3 | ⠼⠉ | 3-4-5-6 1-4 |
| 4 | ⠼⠙ | 3-4-5-6 1-4-5 |
| 5 | ⠼⠑ | 3-4-5-6 1-5 |
| 6 | ⠼⠋ | 3-4-5-6 1-2-4 |
| 7 | ⠼⠛ | 3-4-5-6 1-2-4-5 |
| 8 | ⠼⠓ | 3-4-5-6 1-2-5 |
| 9 | ⠼⠊ | 3-4-5-6 2-4 |
| 0 | ⠼⠚ | 3-4-5-6 2-4-5 |
Sayı işareti yalnızca ilk rakamın önüne konur: 1923, ⠼⠁⠊⠃⠉ şeklinde yazılır. Ondalık virgül 2. noktadır: 3,5 = ⠼⠉⠂⠑.
- Sıra sayılarında rakamlar bir sıra aşağıya yazılır ve nokta konmaz: “17. madde” ⠼⠂⠶ ⠍⠁⠙⠙⠑.
- Tarihte sayı işareti yalnızca başa konur; gün, ay ve yıl 3 ve 6. noktalarla ayrılır: 3.3.2013 = ⠼⠉⠤⠉⠤⠃⠚⠁⠉. Eğik çizgiyle yazılan tarih: 18/11/1969 = ⠼⠁⠓⠌⠁⠁⠌⠁⠊⠋⠊.
- Saat ve dakika noktayla ayrılır: 09.15 = ⠼⠚⠊⠲⠁⠑.
Noktalama işaretleri
Türkçede soru işareti ile tırnak açma aynı hücredir (2, 3 ve 6. noktalar); hangisi olduğunu yeri belli eder. Yay ayracın açılışı ve kapanışı da aynı hücreyle yazılır. Konuşmalarda uzun çizgi, ilk kelimeye bitişik yazılır.
| İşaret | Adı | Braille | Noktalar |
|---|---|---|---|
| , | virgül | ⠂ | 2 |
| ; | noktalı virgül | ⠆ | 2-3 |
| : | iki nokta | ⠒ | 2-5 |
| . | nokta | ⠲ | 2-5-6 |
| … | üç nokta | ⠲⠲⠲ | 2-5-6 2-5-6 2-5-6 |
| ? | soru işareti | ⠦ | 2-3-6 |
| ! | ünlem işareti | ⠖ | 2-3-5 |
| ' | kesme işareti | ⠄ | 3 |
| - | kısa çizgi | ⠤ | 3-6 |
| — | uzun çizgi | ⠤⠤ | 3-6 3-6 |
| / | eğik çizgi | ⠌ | 3-4 |
| ( ) | yay ayraç (açma ve kapama) | ⠶ | 2-3-5-6 |
| [ ] | köşeli ayraç (açma ve kapama) | ⠶⠶ | 2-3-5-6 2-3-5-6 |
| “ | tırnak açma | ⠦ | 2-3-6 |
| ” | tırnak kapama | ⠴ | 3-5-6 |
| * | yıldız | ⠔⠔ | 3-5 3-5 |
Sık sorulan sorular
Türkçe Braille alfabesinde kaç harf var?
Türk alfabesinin 29 harfinin her birinin kendi hücresi vardır. Bunlardan altısı, ç, ğ, ı, ö, ş ve ü, Türkçeye özgü hücrelerdir. Büyük harflerin ayrı hücresi yoktur: büyük harf, önüne gelen büyük harf işaretiyle (6. nokta) gösterilir.
Görme engelli alfabesi ile Braille alfabesi aynı şey mi?
Evet. Halk arasında “görme engelli alfabesi”, “kör alfabesi” ya da “kabartmalı alfabe” denen şey, Louis Braille'in geliştirdiği altı noktalı Braille alfabesidir.
Braille alfabesinde ı ile i nasıl ayrılır?
Noktalı i, 2 ve 4. noktalardır (⠊); noktasız ı ise 3 ve 5. noktalardır (⠔). Büyük harf de Türkçe kurala uyar: “I” noktasız ı'nın büyüğüdür, “İ” ise i'nin.
Sayılar Braille'de nasıl yazılır?
Sayı işaretiyle (3, 4, 5 ve 6. noktalar) ve ardından a'dan j'ye harflerle; bu harfler 1'den 0'a kadar rakamlar olur. İşaret yalnızca ilk rakamın önüne konur: 2026, ⠼⠃⠚⠃⠋ şeklinde yazılır.
Tablodan okumaya
Tablo bakmak içindir. Braille'i parmaklarla okumak pratikle gelir
Braillito'yu uygulama mağazandan indir. Ülkendeki fiyat, hiçbir şeyi onaylamadan önce mağaza sayfasında görünür.
38 dil · VoiceOver ve TalkBack ile çalışır · Peru'da erişilebilirlikte ülke birinciliği