Po polsku · Darmowa tabela

Alfabet Braille’a: polskie litery, cyfry i interpunkcja

Brajl zapisuje każdą literę wypukłymi punktami w komórce z sześciu miejsc, ułożonych w dwie kolumny po trzy. Punkty numeruje się 1, 2 i 3 od góry do dołu w lewej kolumnie oraz 4, 5 i 6 w prawej. Polski alfabet Braille’a, nazywany też alfabetem dla niewidomych, ma komórkę dla każdej z 32 liter polskiego alfabetu, łącznie z ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź i ż, oraz dla q, v i x.

Ta strona jest zgodna z zasadami rekomendowanymi przez Ministerstwo Edukacji Narodowej do przygotowywania podręczników w brajlu. Każda komórka to brajl Unicode, który możesz skopiować. Aby zamienić własny tekst, użyj tłumacza Braille’a.

Pobierz alfabet Braille’a do druku (PDF): jedna strona A4 z literami, polskimi znakami, cyframi, wielkimi literami i interpunkcją, do swobodnego kopiowania.

Wszystkie litery

W kolejności polskiego alfabetu. Q, v i x występują tylko w wyrazach obcych.

Polski alfabet Braille’a: litera, komórka i wypukłe punkty.
Litera	Brajl	Punkty
a	⠁	1
ą	⠡	1-6
b	⠃	1-2
c	⠉	1-4
ć	⠩	1-4-6
d	⠙	1-4-5
e	⠑	1-5
ę	⠱	1-5-6
f	⠋	1-2-4
g	⠛	1-2-4-5
h	⠓	1-2-5
i	⠊	2-4
j	⠚	2-4-5
k	⠅	1-3
l	⠇	1-2-3
ł	⠣	1-2-6
m	⠍	1-3-4
n	⠝	1-3-4-5
ń	⠹	1-4-5-6
o	⠕	1-3-5
ó	⠬	3-4-6
p	⠏	1-2-3-4
q	⠟	1-2-3-4-5
r	⠗	1-2-3-5
s	⠎	2-3-4
ś	⠪	2-4-6
t	⠞	2-3-4-5
u	⠥	1-3-6
v	⠧	1-2-3-6
w	⠺	2-4-5-6
x	⠭	1-3-4-6
y	⠽	1-3-4-5-6
z	⠵	1-3-5-6
ź	⠮	2-3-4-6
ż	⠯	1-2-3-4-6

Sekret: serie po dziesięć

Alfabet Braille’a jest zbudowany z serii. Pierwsza, od a do j, używa tylko czterech górnych punktów: 1, 2, 4 i 5. Druga, od k do t, to pierwsza z dodanym punktem 3. Trzecia dodaje punkty 3 i 6: to u, v, x, y i z, a w polskim także ż i ź. Czwarta dodaje do pierwszej sam punkt 6 i daje ą, ł, ć, ń, ę, ś oraz w. Kto dobrze zna dziesięć pierwszych liter, zna już większość alfabetu.

Cztery serie alfabetu Braille’a w języku polskim.
a–j	⠁ a	⠃ b	⠉ c	⠙ d	⠑ e	⠋ f	⠛ g	⠓ h	⠊ i	⠚ j
k–t: + punkt 3	⠅ k	⠇ l	⠍ m	⠝ n	⠕ o	⠏ p	⠟ q	⠗ r	⠎ s	⠞ t
u…ź: + punkty 3, 6	⠥ u	⠧ v	⠭ x	⠽ y	⠵ z	⠯ ż			⠮ ź
ą…w: + punkt 6	⠡ ą	⠣ ł	⠩ ć	⠹ ń	⠱ ę				⠪ ś	⠺ w

W jest poza pierwszymi trzema seriami: Louis Braille stworzył system dla francuskiego, w którym w prawie się nie używało, i litera dostała miejsce w czwartej serii (⠺, punkty 2, 4, 5 i 6). Jak się go uczyć krok po kroku, przeczytasz w artykule nauka brajla.

Wydrukuj tę tabelę (PDF, jedna strona A4)

Polskie znaki: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż

W brajlu litera z ogonkiem czy kreską to nie litera plus znak diakrytyczny: to osobna komórka. Osiem z dziewięciu polskich liter łatwo zapamiętać, bo to komórka innej litery z dodanym punktem 6. Przy ą, ć i ę to ta sama litera bez znaku; przy pozostałych trzeba zapamiętać, która.

Polskie litery w brajlu: litera, komórka, punkty, z czego powstaje i przykład.
Litera	Brajl	Punkty	Jak zapamiętać	Przykład
ą	⠡	1-6	a + punkt 6	ząb
ć	⠩	1-4-6	c + punkt 6	ćma
ę	⠱	1-5-6	e + punkt 6	ręka
ł	⠣	1-2-6	b + punkt 6	łódź
ń	⠹	1-4-5-6	d + punkt 6	koń
ó	⠬	3-4-6	własny kształt	góra
ś	⠪	2-4-6	i + punkt 6	śnieg
ź	⠮	2-3-4-6	s + punkt 6	źrebię
ż	⠯	1-2-3-4-6	p + punkt 6	żaba

Wielkie litery i cyfry

Brajl nie ma osobnych wielkich liter ani cyfr: komórka postawiona przed nimi zmienia znaczenie tego, co następuje. Znak wielkiej litery, punkty 4 i 6, stoi przed literą: „Polska” to ⠨⠏⠕⠇⠎⠅⠁. Podwójny oznacza wyraz napisany w całości wielkimi literami: „UWAGA” to ⠨⠨⠥⠺⠁⠛⠁. W skrótowcach, takich jak PZN, znak stoi przed każdą literą: ⠨⠏⠨⠵⠨⠝.

Cyfry zapisuje się znakiem liczby, punkty 3, 4, 5 i 6, po którym idą litery od a do j. Znak stoi tylko przed pierwszą cyfrą.

Cyfry w brajlu: znak liczby i litery od a do j.
Cyfra	Brajl	Punkty
1	⠼⠁	3-4-5-6 1
2	⠼⠃	3-4-5-6 1-2
3	⠼⠉	3-4-5-6 1-4
4	⠼⠙	3-4-5-6 1-4-5
5	⠼⠑	3-4-5-6 1-5
6	⠼⠋	3-4-5-6 1-2-4
7	⠼⠛	3-4-5-6 1-2-4-5
8	⠼⠓	3-4-5-6 1-2-5
9	⠼⠊	3-4-5-6 2-4
0	⠼⠚	3-4-5-6 2-4-5

Tysiące oddziela punkt 3, a przecinek dziesiętny to punkt 2: 2 584 537 to ⠼⠃⠄⠑⠓⠙⠄⠑⠉⠛, a 7,29 to ⠼⠛⠂⠃⠊.
Liczebnik porządkowy to liczba z kropką: 1. to ⠼⠁⠄.
Data zachowuje kropki z druku, po jednym znaku liczby: 15.03.2002 to ⠼⠁⠑⠄⠚⠉⠄⠃⠚⠚⠃.
Mała litera tuż po cyfrze dostaje przed sobą punkt 6, żeby nie czytać jej jako cyfry: 22a to ⠼⠃⠃⠠⠁.

Interpunkcja

Kropka to punkt 3, ten sam znak co apostrof: między literami to apostrof („Braille’a” to ⠨⠃⠗⠁⠊⠇⠇⠑⠄⠁), na końcu zdania kropka. Nawias otwierający i zamykający mają tę samą komórkę, a cudzysłów otwierający i zamykający różne, jak „…” w druku.

Interpunkcja w polskim brajlu.
Znak	Nazwa	Brajl	Punkty
.	kropka	⠄	3
,	przecinek	⠂	2
;	średnik	⠆	2-3
:	dwukropek	⠒	2-5
…	wielokropek	⠄⠄⠄	3 3 3
?	pytajnik	⠢	2-6
!	wykrzyknik	⠖	2-3-5
„	cudzysłów otwierający	⠦	2-3-6
”	cudzysłów zamykający	⠴	3-5-6
(	nawias (otwierający i zamykający)	⠶	2-3-5-6
-	łącznik i myślnik	⠤	3-6
'	apostrof	⠄	3
*	gwiazdka	⠔	3-5
/	ukośnik	⠲	2-5-6
%	procent	⠼⠚⠴	3-4-5-6 2-4-5 3-5-6

Po liczbie średnik, dwukropek, pytajnik, wykrzyknik, ukośnik, gwiazdka, nawias i cudzysłów zamykający dostają przed sobą punkt 6: „5?” to ⠼⠑⠠⠢. Kropka i przecinek nie.

Najczęstsze pytania

Ile liter ma alfabet Braille’a?

Polski alfabet ma 32 litery i każda ma w brajlu własną komórkę: 23 wspólne z innymi językami i 9 polskich, ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź i ż. Własne komórki mają też q, v i x z wyrazów obcych. Wielkie litery nie mają osobnych komórek: zapisuje się je znakiem wielkiej litery (punkty 4 i 6) przed literą.

Jak zapisać polskie znaki w brajlu?

Prawie wszystkie to komórka innej litery z dodanym punktem 6: ą to a z punktem 6 (⠡), ć to c z punktem 6 (⠩), ę to e z punktem 6 (⠱). Ł, ń, ś, ź i ż też powstają tak z b, d, i, s i p. Jedynie ó ma osobny kształt: punkty 3, 4 i 6.

Jak zapisuje się cyfry w brajlu?

Znakiem liczby (punkty 3, 4, 5 i 6), po którym idą litery od a do j, oznaczające cyfry od 1 do 0. Znak stawia się tylko przed pierwszą cyfrą: 2026 to ⠼⠃⠚⠃⠋. Przecinek dziesiętny to punkt 2: 7,29 to ⠼⠛⠂⠃⠊.

Gdzie znajdę alfabet Braille’a do druku?

Tutaj: alfabet Braille’a w PDF, jedna strona A4 z literami, polskimi znakami, cyframi, wielkimi literami i interpunkcją, do swobodnego kopiowania. To tabela do czytania wzrokiem; alfabet wypukły, czytelny dotykiem, wymaga drukarki brajlowskiej albo tabliczki i rylca.

Kto ustala zasady brajla w Polsce?

Zasady zapisu w podręcznikach opisują dwie publikacje rekomendowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej: „Zasady adaptacji podręczników szkolnych i materiałów dydaktycznych do wersji brajlowskiej” Pawła Wdówika (Uniwersytet Warszawski, 2011) i „Brajlowska notacja matematyczna, fizyczna i chemiczna” (wydanie II, 2011). Tę stronę sprawdziliśmy z oboma.

Od tabeli do czytania

Tabela służy do sprawdzania. Czytania brajla palcami uczy się w praktyce

Pobierz Braillito ze swojego sklepu z aplikacjami. Cenę dla Twojego kraju zobaczysz na stronie sklepu, zanim cokolwiek potwierdzisz.

Pobierz z App Store Pobierz z Google Play

38 języków · działa z VoiceOver i TalkBack · 1. miejsce w kraju za dostępność w Peru