بریل فارسی، درجهٔ ۱ · جدول رایگان

خط بریل فارسی: الفبا، حرکت‌ها، اعداد و نشانه‌گذاری

خط بریل هر حرف را با نقطه‌های برجسته در خانه‌ای شش‌نقطه‌ای می‌نویسد، در دو ستونِ سه‌تایی. نقطه‌ها در ستون چپ از بالا به پایین ۱، ۲ و ۳ و در ستون راست ۴، ۵ و ۶ شمرده می‌شوند. خط بریل فارسی از چپ به راست خوانده می‌شود، هرچند فارسی چاپی از راست به چپ نوشته می‌شود.

این صفحه از «بریل فارسی، درجهٔ ۱»، نظام سازمان آموزش و پرورش استثنایی، پیروی می‌کند، چنان‌که World Braille Usage (ویراست سوم، ۲۰۱۳) آورده است. هر خانه به بریل یونیکد است و می‌توان آن را کپی کرد. برای متن خودتان از مترجم بریل استفاده کنید.

حرف‌های خط بریل فارسی

۳۲ حرف الفبای فارسی و آ به خط بریل: حرف، نام، بریل و شمارهٔ نقطه‌ها.
حرف نام بریل نقطه‌ها
ا الف ⠁ ۱
آ آ (الف با کلاه) ⠜ ۳-۴-۵
ب بِ ⠃ ۱-۲
پ پِ ⠏ ۱-۲-۳-۴
ت تِ ⠞ ۲-۳-۴-۵
ث ثِ ⠹ ۱-۴-۵-۶
ج جیم ⠚ ۲-۴-۵
چ چِ ⠉ ۱-۴
ح حِ ⠱ ۱-۵-۶
خ خِ ⠭ ۱-۳-۴-۶
د دال ⠙ ۱-۴-۵
ذ ذال ⠮ ۲-۳-۴-۶
ر رِ ⠗ ۱-۲-۳-۵
ز زِ ⠵ ۱-۳-۵-۶
ژ ژِ ⠬ ۳-۴-۶
س سین ⠎ ۲-۳-۴
ش شین ⠩ ۱-۴-۶
ص صاد ⠯ ۱-۲-۳-۴-۶
ض ضاد ⠫ ۱-۲-۴-۶
ط طا ⠾ ۲-۳-۴-۵-۶
ظ ظا ⠿ ۱-۲-۳-۴-۵-۶
ع عین ⠷ ۱-۲-۳-۵-۶
غ غین ⠣ ۱-۲-۶
ف فِ ⠋ ۱-۲-۴
ق قاف ⠟ ۱-۲-۳-۴-۵
ک کاف ⠅ ۱-۳
گ گاف ⠛ ۱-۲-۴-۵
ل لام ⠇ ۱-۲-۳
م میم ⠍ ۱-۳-۴
ن نون ⠝ ۱-۳-۴-۵
و واو ⠺ ۲-۴-۵-۶
ه هِ ⠓ ۱-۲-۵
ی یِ ⠊ ۲-۴

ک و ی همان خانه‌های ك و ي عربی را دارند. در فهرست World Braille Usage یک یِ دیگر هم هست، ى (⠕، نقطه‌های ۱، ۳ و ۵) برای آوای «آ» در پایان واژه‌هایی مانند «حتی»؛ چون در فارسی امروز همان ی نوشته می‌شود، با ⠊ هم نوشته می‌شود.

همزه

همزه و پایه‌هایش در واژه‌هایی مانند «مسئله» (⠍⠎⠽⠇⠓) و «مؤمن» (⠍⠳⠍⠝) خانه‌های خودشان را دارند، همان خانه‌های بریل عربی.

همزه در خط بریل فارسی: نشانه، نام، بریل و نقطه‌ها.
نشانه نام بریل نقطه‌ها
ء همزه ⠄ ۳
أ همزه روی الف ⠌ ۳-۴
ؤ همزه روی واو ⠳ ۱-۲-۵-۶
ئ همزه روی یِ (پایهٔ یِ) ⠽ ۱-۳-۴-۵-۶

حرکت‌ها

حرکت‌ها در خانه‌های جداگانه بعد از حرف نوشته می‌شوند، جز تشدید که پیش از حرف می‌آید: «محبّت» به صورت ⠍⠱⠠⠃⠞ نوشته می‌شود. نشانهٔ اضافه در «خانهٔ من» همان زیر است: ⠭⠁⠝⠓⠑.

حرکت‌ها در خط بریل فارسی: نام، بریل و نقطه‌ها.
حرکت بریل نقطه‌ها
زبر ⠂ ۲
زیر ⠑ ۱-۵
پیش ⠥ ۱-۳-۶
سکون ⠒ ۲-۵
تشدید ⠠ ۶
تنوین (دو زبر) ⠆ ۲-۳

اعداد

رقم‌ها خانه‌های حرف‌های لاتین a تا j هستند و پیش از آن‌ها نشانهٔ عدد (⠼، نقطه‌های ۳، ۴، ۵ و ۶) می‌آید. رقم‌های فارسی، عربی و لاتین همه یک‌جور نوشته می‌شوند.

اعداد به خط بریل: نشانهٔ عدد و خانهٔ رقم.
رقم بریل نقطه‌ها
۱ ⠼⠁ ۳-۴-۵-۶ ۱
۲ ⠼⠃ ۳-۴-۵-۶ ۱-۲
۳ ⠼⠉ ۳-۴-۵-۶ ۱-۴
۴ ⠼⠙ ۳-۴-۵-۶ ۱-۴-۵
۵ ⠼⠑ ۳-۴-۵-۶ ۱-۵
۶ ⠼⠋ ۳-۴-۵-۶ ۱-۲-۴
۷ ⠼⠛ ۳-۴-۵-۶ ۱-۲-۴-۵
۸ ⠼⠓ ۳-۴-۵-۶ ۱-۲-۵
۹ ⠼⠊ ۳-۴-۵-۶ ۲-۴
۰ ⠼⠚ ۳-۴-۵-۶ ۲-۴-۵

نشانه‌گذاری

علامت سؤال و گیومهٔ باز یک خانه‌اند، و پرانتز باز و بسته هم یک خانه؛ خواننده از جایشان آن‌ها را از هم تشخیص می‌دهد.

نشانه‌گذاری در خط بریل فارسی.
نشانه نام بریل نقطه‌ها
، ویرگول ⠂ ۲
؛ نقطه‌ویرگول ⠆ ۲-۳
: دونقطه ⠒ ۲-۵
. نقطه ⠲ ۲-۵-۶
؟ علامت سؤال ⠦ ۲-۳-۶
! علامت تعجب ⠖ ۲-۳-۵
« گیومهٔ باز ⠦ ۲-۳-۶
» گیومهٔ بسته ⠴ ۳-۵-۶
( پرانتز باز ⠶ ۲-۳-۵-۶
) پرانتز بسته ⠶ ۲-۳-۵-۶
- خط ربط ⠤ ۳-۶
— خط تیره ⠤⠤ ۳-۶ ۳-۶

پرسش‌های رایج

خط بریل فارسی چند حرف دارد؟

هر یک از ۳۲ حرف الفبای فارسی خانهٔ بریل خودش را دارد، و آ هم خانه‌ای جداگانه (⠜، نقطه‌های ۳، ۴ و ۵). حرکت‌ها، یعنی زبر و زیر و پیش، در خانه‌های جداگانه بعد از حرف می‌آیند.

آیا خط بریل فارسی از راست به چپ خوانده می‌شود؟

نه. بریل فارسی هم مانند بریل همهٔ زبان‌های دیگر از چپ به راست خوانده می‌شود، هرچند فارسی چاپی از راست به چپ نوشته می‌شود. حرف‌ها به ترتیب خودشان در واژه می‌آیند و نخستین خانه در سمت چپ است.

فرق بریل فارسی با بریل عربی چیست؟

بریل فارسی بر پایهٔ بریل عربی است و حرف‌های مشترک همان خانه‌ها را دارند. چهار حرف ویژهٔ فارسی خانه‌های خودشان را دارند: پ ⠏، چ ⠉، ژ ⠬ و گ ⠛. نشانه‌گذاری هم فرق دارد: در بریل فارسی ویرگول نقطهٔ ۲ است (⠂) و نقطه‌ویرگول نقطه‌های ۲ و ۳.

اعداد در بریل چطور نوشته می‌شوند؟

با نشانهٔ عدد (نقطه‌های ۳، ۴، ۵ و ۶) و پس از آن خانهٔ هر رقم، که همان خانه‌های حرف‌های لاتین a تا j است. نشانهٔ عدد یک بار پیش از نخستین رقم می‌آید: ۱۴۰۳ به صورت ⠼⠁⠙⠚⠉ نوشته می‌شود. بیشتر را در اعداد در خط بریل بخوانید.

قواعد خط بریل فارسی را چه نهادی تعیین می‌کند؟

به گزارش World Braille Usage (۲۰۱۳)، استانداردهای بریل در ایران را سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، زیرمجموعهٔ وزارت آموزش و پرورش، تعیین می‌کند. نظام ادبی «بریل فارسی، درجهٔ ۱» است، بدون اختصار؛ ریاضی نظام ریاضی بریل ۲۰۰۵ را دارد.

از جدول تا خواندن

جدول برای دیدن است. خواندن با سرانگشت با تمرین به دست می‌آید

Braillito را از فروشگاه اپلیکیشن دستگاه خود دریافت کنید. قیمت کشورتان را پیش از تأیید هر چیزی در صفحهٔ فروشگاه ببینید.

۳۸ زبان · با VoiceOver و TalkBack · جایزهٔ اول ملی دسترس‌پذیری در پرو