Unified Braille Code · Gratis tabel

Braille-alfabet in Afrikaans: letters, aksente, syfers en leestekens

Braille skryf elke letter met verhewe punte in ʼn sel met ses punte, in twee kolomme van drie. Die punte word in die linkerkolom van bo na onder 1, 2 en 3 genommer, en in die regterkolom 4, 5 en 6. Afrikaans gebruik die 26 letters van die Latynse alfabet, met aksente, die kappie en die deelteken.

Hierdie bladsy volg die Unified Braille Code (UBC) van die South African Braille Authority, wat Unified English Braille vir al die Suid-Afrikaanse tale gebruik. Elke sel is Unicode-braille en kan gekopieer word. Gebruik die braille-vertaler vir jou eie teks.

Die 26 letters

Die braille-alfabet: letter, sel en punte.
Letter	Braille	Punte
a	⠁	1
b	⠃	1-2
c	⠉	1-4
d	⠙	1-4-5
e	⠑	1-5
f	⠋	1-2-4
g	⠛	1-2-4-5
h	⠓	1-2-5
i	⠊	2-4
j	⠚	2-4-5
k	⠅	1-3
l	⠇	1-2-3
m	⠍	1-3-4
n	⠝	1-3-4-5
o	⠕	1-3-5
p	⠏	1-2-3-4
q	⠟	1-2-3-4-5
r	⠗	1-2-3-5
s	⠎	2-3-4
t	⠞	2-3-4-5
u	⠥	1-3-6
v	⠧	1-2-3-6
w	⠺	2-4-5-6
x	⠭	1-3-4-6
y	⠽	1-3-4-5-6
z	⠵	1-3-5-6

Die geheim: reekse van tien

Die braille-letters is in reekse gerangskik. Die eerste reeks, a tot j, gebruik net die vier boonste punte: 1, 2, 4 en 5. Die tweede reeks, k tot t, is die eerste reeks plus punt 3. Die derde reeks voeg punte 3 en 6 by. Wie die eerste tien letters ken, ken dus reeds die grootste deel van die alfabet.

Die eerste drie reekse braille-letters.
a–j	⠁ a	⠃ b	⠉ c	⠙ d	⠑ e	⠋ f	⠛ g	⠓ h	⠊ i	⠚ j
k–t: + punt 3	⠅ k	⠇ l	⠍ m	⠝ n	⠕ o	⠏ p	⠟ q	⠗ r	⠎ s	⠞ t
u–z: + punte 3, 6	⠥ u	⠧ v	⠭ x	⠽ y	⠵ z

Die w staan buite die reekse: Louis Braille het sy stelsel vir Frans ontwerp, wat amper nie die w gebruik nie, en daarom het dit sy eie plek gekry (⠺, punte 2, 4, 5 en 6).

Kappie, deelteken en aksente

ʼn Letter met ʼn aksent, kappie of deelteken is ʼn wysiger van twee selle gevolg deur die letter: “sê” word ⠎⠘⠩⠑, “reën” ⠗⠑⠘⠒⠑⠝ en “môre” ⠍⠘⠩⠕⠗⠑.

Die wysigers voor ʼn letter: naam, braille, punte en voorbeeld.
Wysiger	Braille	Punte	Voorbeeld
akuutaksent	⠘⠌	4-5 3-4	é ⠘⠌⠑
gravisaksent	⠘⠡	4-5 1-6	è ⠘⠡⠑
kappie	⠘⠩	4-5 1-4-6	ê ⠘⠩⠑
deelteken	⠘⠒	4-5 2-5	ë ⠘⠒⠑

Die letters met aksent, kappie en deelteken in braille.
Letter	Braille	Punte
á	⠘⠌⠁	4-5 3-4 1
é	⠘⠌⠑	4-5 3-4 1-5
è	⠘⠡⠑	4-5 1-6 1-5
ê	⠘⠩⠑	4-5 1-4-6 1-5
ë	⠘⠒⠑	4-5 2-5 1-5
í	⠘⠌⠊	4-5 3-4 2-4
î	⠘⠩⠊	4-5 1-4-6 2-4
ï	⠘⠒⠊	4-5 2-5 2-4
ó	⠘⠌⠕	4-5 3-4 1-3-5
ô	⠘⠩⠕	4-5 1-4-6 1-3-5
ö	⠘⠒⠕	4-5 2-5 1-3-5
ú	⠘⠌⠥	4-5 3-4 1-3-6
û	⠘⠩⠥	4-5 1-4-6 1-3-6
ü	⠘⠒⠥	4-5 2-5 1-3-6
ý	⠘⠌⠽	4-5 3-4 1-3-4-5-6

Hoofletters

Braille het nie eie hoofletters nie: ʼn teken voor die letter verander die betekenis.

ʼn Enkele hoofletter kry die hoofletterteken, punt 6: “Kaapstad” word ⠠⠅⠁⠁⠏⠎⠞⠁⠙.
ʼn Woord heeltemal in hoofletters kry twee tekens: “SABA” word ⠠⠠⠎⠁⠃⠁.
Drie of meer woorde in hoofletters kry drie tekens en word afgesluit met punte 6 en 3: “GOEIE MÔRE SUID-AFRIKA” word ⠠⠠⠠⠛⠕⠑⠊⠑ ⠍⠘⠩⠕⠗⠑ ⠎⠥⠊⠙⠤⠁⠋⠗⠊⠅⠁⠠⠄.

Syfers

Syfers gebruik die syferteken, punte 3, 4, 5 en 6, gevolg deur die selle van die letters a tot j. Die syferteken word net een keer voor die eerste syfer geskryf.

Syfers in braille: die syferteken en die letters a tot j.
Syfer	Braille	Punte
1	⠼⠁	3-4-5-6 1
2	⠼⠃	3-4-5-6 1-2
3	⠼⠉	3-4-5-6 1-4
4	⠼⠙	3-4-5-6 1-4-5
5	⠼⠑	3-4-5-6 1-5
6	⠼⠋	3-4-5-6 1-2-4
7	⠼⠛	3-4-5-6 1-2-4-5
8	⠼⠓	3-4-5-6 1-2-5
9	⠼⠊	3-4-5-6 2-4
0	⠼⠚	3-4-5-6 2-4-5

Die desimale komma bly in die getal: R10,50 word ⠠⠗⠼⠁⠚⠂⠑⠚.
As ʼn kleinletter a tot j direk op ʼn syfer volg, kry dit punte 5 en 6 voor: 3b word ⠼⠉⠰⠃.

Leestekens

Die vraagteken en die oop aanhalingsteken is dieselfde sel (punte 2, 3 en 6); die plek sê watter een dit is.

Leestekens in Afrikaanse braille.
Teken	Naam	Braille	Punte
.	punt	⠲	2-5-6
,	komma	⠂	2
:	dubbelpunt	⠒	2-5
;	kommapunt	⠆	2-3
?	vraagteken	⠦	2-3-6
!	uitroepteken	⠖	2-3-5
“	aanhalingsteken (oop)	⠦	2-3-6
”	aanhalingsteken (toe)	⠴	3-5-6
(	hakie (oop)	⠐⠣	5 1-2-6
)	hakie (toe)	⠐⠜	5 3-4-5
-	koppelteken	⠤	3-6
—	aandagstreep	⠠⠤	6 3-6
/	skuinsstreep	⠸⠌	4-5-6 3-4
'	apostroof	⠄	3
…	beletselteken	⠲⠲⠲	2-5-6 2-5-6 2-5-6

Wiskundige tekens

Elke bewerkingsteken kry punt 5 voor: “3 + 4 = 7” word ⠼⠉ ⠐⠖ ⠼⠙ ⠐⠶ ⠼⠛.

Rekenkundige tekens in braille.
Teken	Naam	Braille	Punte
+	plus	⠐⠖	5 2-3-5
−	minus	⠐⠤	5 3-6
×	maal	⠐⠦	5 2-3-6
÷	gedeel deur	⠐⠌	5 3-4
=	is gelyk aan	⠐⠶	5 2-3-5-6

Algemene vrae

Hoe word ê en ë in braille geskryf?

Met ʼn wysiger voor die letter: die kappie is punte 4 en 5 gevolg deur punte 1, 4 en 6, en die deelteken punte 4 en 5 gevolg deur punte 2 en 5. So word ê ⠘⠩⠑ en ë ⠘⠒⠑. Dit is die Unified Braille Code wat SABA vir alle Suid-Afrikaanse tale gebruik.

Hoekom lyk ê anders as in ouer boeke?

Die ou Afrikaanse braillekode het ʼn enkele voorvoegsel voor die letter gebruik: ê was punte 4 en 5 en die e (⠘⠑), ë punte 5 en 6 en die e (⠰⠑). SABA se Aanvullende Reëls vir Afrikaanse Braille (2018) lys dié tekens as die manier van die verlede; dit is deur die UBC-reëls vervang.

Wie bepaal die reëls vir Afrikaanse braille?

Die South African Braille Authority (SABA). Volgens SABA se Aanvullende Reëls vir Afrikaanse Braille (2018) is The Rules of Unified English Braille die amptelike handleiding vir al die Suid-Afrikaanse tale, en die aanvullende reëls dek die verkortings van Afrikaans. In Suid-Afrika word die naam Unified Braille Code (UBC) gebruik.

Hoe word syfers in braille geskryf?

Met die syferteken (punte 3, 4, 5 en 6) gevolg deur die selle van die letters a tot j, wat 1 tot 0 beteken. Die syferteken word net een keer voor die eerste syfer geskryf: 2026 word ⠼⠃⠚⠃⠋. Lees meer in syfers in braille.

Wat is Graad 1 en Graad 2?

In Graad 1 kry elke letter sy eie sel. In Graad 2 word verkortings gebruik: een sel vir ʼn hele woord of ʼn groep letters. Afrikaanse braille het sy eie verkortings, anders as dié van Engels. Die tabel en die vertaler hier volg Graad 1.

Van die tabel na lees

Die tabel is om na te kyk. Om braille met die vingers te lees kom met oefening

Laai Braillito af in jou toepwinkel. Kyk na die prys in jou land op die winkelblad voordat jy enigiets bevestig.

Laai af in die App Store Kry dit op Google Play

38 tale · Met VoiceOver en TalkBack · Eerste prys op nasionale vlak vir toeganklikheid in Peru